Mixed emotions (Else en Linda)

Vandaag een paar Primary Health Care Clinics gaan bezoeken. Dit zijn een soort gezondheidscentra waar mensen medische hulp kunnen krijgen, vooral in de Townships. Men kan hier terecht voor consultaties, kleine ingrepen, de tandarts. Mensen met HIV en met chronische ziekten zoals diabetes en hoge bloeddruk worden hier van nabij opgevolgd. Mama's komen met hun baby's en kinderen op controle en voor de vaccinaties, een beetje zoals Kind en Gezin bij ons. Vandaag is een rustige dag. Het is de eerste dag van de maand en dan mogen mensen hun uitkering gaan halen. De dokter moet dan even wachten.

Sommige clinics zijn open van 7u tot 16u, in anderen kan je 24 op 24 uur terecht. Bij deze laatsten kunnen vrouwen komen bevallen. Men probeert hen zoveel mogelijk naar deze clinics te laten komen zodat de ziekenhuizen zich meer kunnen richten op problematische zwangerschappen en bevallingen.

Wij worden rondgeleid door twee dames van de universiteit, Stephanie en Johandi. Stephanie heeft nog gewerkt in de eerste clinic die we bezoeken. Het is meteen duidelijk hoe warm zij verwelkomd wordt, zowel door de staf als door de patiënten. Ze vertelt honderduit: over HIV, over borstvoeding, over preventie en educatie, over de werking van de clinic.

Ze vertelt ook hoe moeilijk werken het hier is door het beperkte budget en de beperkte middelen. Er zijn slechts 2 'zusters'. Er is nog wel een vacature maar die kan niet ingevuld worden wegens geldgebrek. Er is ook meestal een arts aanwezig. Medicatie krijgen is niet altijd even evident. Ze worden voor medicatie tegen HIV sterk bevoorraad door de Verenigde Staten maar Donald Trump heeft plannen om dat terug te schroeven. Dit is dus nog even bang afwachten.

Naast dit team zijn er ook verpleegkundigen die elke dag naar de mensen thuis gaan omdat veel mensen anders de clinic nooit kunnen bereiken.

De verpleegkundigen dragen hier erg veel verantwoordelijkheid. Zij stellen diagnoses, geven medicatie, geven advies, volgen op. Ze naaien wonden en brengen kindjes op deze wereld. De patiënten worden hier gratis behandeld en kunnen komen wanneer ze willen. De verpleegkundigen proberen wel om wat structuur te krijgen door voor sommige zaken afspraken te maken, zoals voor het opvolgen van de kinderen. Dit is echter nog niet goed ingeburgerd. Vaak komen mensen pas een dag later of zo met als gevolg dat ze de ene dag weinig patiënten zien en de volgende dag veel te veel.

De middelen mogen dan wel schaars zijn, het hart is zo enorm groot ... we worden diep geraakt door de warmte en de hartelijkheid waarmee de 'susters' hun job doen. We merken hoe erg men hier, ondanks alles, er toch probeert om het beste van te maken. We voelen dat we hier nog veel uit kunnen leren en hopen dat we, eens afgestudeerd, een stukje op dezelfde manier in het werkveld kunnen staan. We voelen ons allebei erg aangesproken om hier ook te komen werken. We zullen eens aan Theresa moeten vragen of dit mogelijk is.

Na dit bezoek rijdt Johandi verder door het township. Waar wij de clinic bezocht hebben, zijn de huizen nog ruim en netjes. We zitten hier in een community waar het nog erg vriendelijk is en een groot gemeenschapsgevoel heerst. Wanneer we verder rijden, wordt het opeens een heel ander verhaal. We krijgen eerst nog kleine 1- of 2-kamer huisjes te zien die door de overheid zijn gebouwd. Voor elke verkiezingen worden wel dit soort initiatieven genomen maar veel mensen blijven toch nog in de kou staan. Ze worden dikwijls bewoond door 8 of meer personen.

Vlak daarnaast zie je dan de echte sloppenwijken, met de 'huisjes' die opgebouwd zijn uit golfplaten. Er is geen elektriciteit, geen stromend water, geen toilet. Vaak wordt er gewoon een gat in de grond gegraven. Het gevoel dat we hier krijgen, is schrijnend. Onvoorstelbaar dat je zo moet wonen, zelfs als je werk hebt. Het minimumloon voor sommige jobs ligt zo laag, dat mensen zelfs hier moeilijk het einde van de maand kunnen halen. Er is verder een enorm hoge werkeloosheid: 40 tot 50 procent van de bevolking hier heeft geen baan. Ze krijgen wel verschillende uitkeringen van de regering.

Van de schone straten die we tot hiertoe gezien hadden, blijft niet veel meer over

Blij dat we terug in ons appartement zijn. Tijdens het schrijven van deze blog, wordt er nog een gezellig babbeltje met Alina gemaakt. Zij is de dame die voor ons komt poetsen (jawel, we zijn echt wel verwend!) en we zijn erg dankbaar dat ze er is. Ze is een supervriendelijke en opgewekte madam. Het is duidelijk dat ze haar werk goed wil doen en graag wil dat we tevreden zijn. Maar als je een beetje in gesprek gaat, merk je dat onder die brede lach toch wel een hoop besognes schuilgaan. Ongelooflijk hoeveel veerkracht deze mensen hebben.

Om 16u30 worden we afgehaald door Theresa en Jeannette. Jeannette is een collega van Theresa en de dames nemen ons mee naar een soort marktje dat eens per maand plaatsvindt in een oude molen. Het is een soort ambachtenmarkt waar mensen hun zelfgemaakte spullen komen verkopen en waar standjes zijn om iets te kopen om te eten.

Links Jeannette, rechts Theresa

Het is niet zo erg druk en we krijgen veel tijd om rond te neuzen en de sfeer op te snuiven. De mensen zijn erg bereidwillig om hier en daar een woordje uitleg te geven. Het is waarschijnlijk niet nodig om te vermelden hoe erg we hiervan genieten.

Door alle vriendelijkheid die ons tegemoet komt, hebben we een brede lach op ons gezicht die er naar ons gevoel nooit meer afgewassen zal kunnen worden. De decaan van de universiteit die we toevallig tegen het lijf lopen, nodigt ons prompt uit om bij gelegenheid een kopje koffie of thee in zijn kantoor te komen drinken. Hij is erg benieuwd naar onze verhalen.

We worden getrakteerd op een lekkere pasta/paella en laten het ons goed smaken.

Tijdens de maaltijd krijgen we meer te horen over de cultuur en vooral ook de moeilijkheden in de zwarte gemeenschap. De apartheid zelf is afgeschaft in 1994. In het gewone straatbeeld zien we zowel zwarte als blanke mensen in dit zowat overal: aan de kassa, in het ziekenhuis, in de mall, op de universiteit. Toch blijft er nog een groot onderscheid tussen de cultuur van de zwarten en de blanken. Zo komt bijna elk meisje op de leeftijd van 13, 14 jaar in aanraking met seksualiteit door vader, broer, oom of andere bekende mannen. Baby's worden regelmatig ergens achtergelaten door hun mama. De zwarte gemeenschap wil hen niet adopteren omdat zij enkel hun eigen kinderen willen dus worden zij vaak geadopteerd door blanken wat heel veel moeilijkheden met zich meebrengt op vlak van identiteit. Kinderen worden ook vaak achtergelaten bij de grootmoeder waarna moeder verdwijnt. Zij verwacht dat oma haar kind gaat opvoeden met het schamele pensioentje dat ze heeft. Voor de grootmoeder is het erg zwaar om op haar leeftijd nog terug een kind op te voeden met als gevolg dat deze peuters opgroeien tot verwende tieners. Dit zijn maar een paar voorbeelden van de problemen die we deze avond te horen krijgen. Erg confronterend is dit allemaal.

We worden netjes terug thuis afgezet en we bedanken de dames uitgebreid. En weer wordt het een beetje warm rond ons hartje wanneer we te horen krijgen dat het voor hen 'a nice evening among friends' was. En weer beseffen we hoeveel geluk we hebben dat we al deze unieke ervaringen mogen beleven.

Van een dagje mixed emotions gesproken ...

De sfeerfoto's van vandaag

De clinic

Er wordt heel veel ingezet op educatie en preventie. Overal zie je posters hangen met adviezen. De meeste mensen kunnen lezen dus de boodschap komt wel aan.

Educatie ter preventie van HIV: in elke clinic moeten deze attributen aanwezig zijn zodat ze de mensen kunnen aanleren hoe ze een condoom moeten gebruiken. Omdat er veel klachten kwamen over de condooms, heeft men er nu met verschillende smaakjes.

Medicatie tegen tuberculose. Moet een jaar lang ingenomen worden.

Medicatie tegen HIV. Ze verlaagt sterk de 'viral load' zodat HIV meer een chronische ziekte wordt en de mensen geen AIDS krijgen.

Een consultatieruimte.

De noodkar in de eerstehulpkamer.

De tandarts komt twee dagen per week langs. Hier moet een afspraak voor gemaakt worden.

Het vaccinatieschema voor de kinderen.

De verloskamer. Het bed is niet ideaal om als verpleegkundige een bevalling optimaal te kunnen begeleiden.

Na de bevalling komen de kersverse mama's hier op krachten. Na 6 uur, wanneer alles goed verlopen is, de baby goed drinkt en er geen grote bloedingen meer zijn, mogen moeder en kind naar huis. Thuis worden zij bijgestaan door de grootmoeders. Er is voor hen hier een erg belangrijke rol weggelegd.

Een diepgevroren placenta. Indien ze willen, mogen de mama's hun placenta mee naar huis nemen. Die wordt dan begraven of er worden tabletjes van gemaakt die de mama's kunnen innemen. Wanneer ze dit niet wensen, gaan de placenta's de diepvries in totdat ze opgehaald worden om te verbranden.

De markt